Wat is groter: de angst zelf of de angst voor het onbekende

Als je mensen vraagt: ‘Wat is het sterkste instinct dat de mens heeft?” Velen zullen dan zeggen: ‘overleven’.
Uit onderzoek blijkt dat dit niet het geval is. Het sterkste instinct dat de mens bezit is de drang om alles bij hetzelfde te willen houden. Mensen zijn bang voor het onbekende. Sommige mensen zullen nog eerder hun leven beëindigen dan naar nieuwe dingen kijken, stelde onderzoekster Virginia Satir*.

De drang om alles bij hetzelfde te willen houden zag ik terug bij een client met angst, angst voor bijna alles. Het begon als een angst voor liften, kleine ruimtes. Daarna werd de angst erger en werd ze ook bang voor treinen, op vakantie gaan, dood gaan etc.

Ze verklaarde me keer op keer dat ze echt van haar angst af wilde, ze was er klaar mee. Ze wilde een vrij leven. Geen leven waarbij ze zich de hele dag zorgen aan het maken was over: hoe zou het zijn op vakantie? Stel dat ik ziek word, is er dan wel een ziekenhuis in de buurt? Zal het hotel ook een trap hebben, want ik ga zeker niet in de lift? Stel dat ik dood ga, wie zorgt er dan voor mijn kinderen? Deze gedachten gingen dagelijks door haar hoofd en ze bekende dat ze hier gerust uren aan kon besteden. Stel je voor: enkele uren per dag! Hoeveel tijd houd je over als je hiervan verlost bent!

Haar angst werd gedurende haar leven alleen maar groter en zorgde er zelfs voor dat ze hartkloppingen kreeg en een verhoogde bloeddruk. Wat haar angst om dood te gaan alleen maar vergrootte. De cirkel was rond.

Het gekke deed zich voor: elke keer als ze zich aanmeldde voor een sessie, dan meldde ze zich vlak ervoor weer af. Telkens met een andere smoes: geen tijd, ziek, niet het juiste moment…

Tot het moment kwam dat het echt niet meer ging. De angst had haar leven totaal overgenomen. Compleet in paniek nam ze contact met me op en ik zei haar direct langs te komen.

Tijdens de intake merkte ik op dat ze inderdaad graag van haar angsten af wilde. Maar bij doorvragen bleek: de angst voor het onbekende was groter. Hoe ziet mijn leven er dan uit zonder angst? Ze was zo gewend aan een leven met angst dat een leven zonder angst haar juist nog meer beangstigde. Ze had een gewoonte ontwikkeld om zich angstig te voelen. Dit nare gevoel was het gevoel dat ze kende, wat vertrouwt voor haar voelde.

Tijdens de sessie nam ik niet alleen haar angst weg maar werkten we ook aan een nieuw leven zonder angst. Hoe zou je willen dat je leven eruit ziet? Wat zou je het liefste willen doen/willen zijn? De client creëerde een mooi toekomstbeeld voor zichzelf en vol vertrouwen ging ze daarna een nieuw leven tegemoet zonder angst.

 

* Virginia Satir was een Amerikaans psychologe. Ze was een van de belangrijkste gezinstherapeuten en was grondlegger van enkele van de eerste theorieën in de gezinstherapie.